ديواره‌هاى آب از ميانه برداشته شد و همچون پلى يا طاقى بر فراز سرشان ايستاد ، تا همديگر را ببينند . بارى بنى اسرائيل همه از دريا گذشتند . در اين هنگام ، فرعون و يارانش به دريا رسيدند ، فرعون كه با شگفتى دريا را شكافته ديد ، دانست كه اين ، كار خداست ، باز ايستاد و در دل از اين كه در پى بنى اسرائيل افتاده است ، پشيمان شد ، با اين همه از روى سركشى ، نيرنگ زد و به سربازانش گفت : نمىبينيد كه دريا براى من شكافته شده است تا از آن بگذرم و بر دشمنانم دست يابم و آنها را بكشم . [ به دريا درآييد و نگذاريد آنان از چنگتان بگريزند ، و چون به دريا آمدند ، شد آنچه شد ] از قرآن بشنويم : و ديگران ( فرعونيان ) را بدانجا ( به كنار دريا نزديك گردانيديم و موسى و همهء همراهان او را رهايى داديم و سپس آن ديگران را غرقه ساختيم » . « 1 » گفتنى است كه ميان تورات و قرآن دربارهء اين معجزهء بزرگ دوگانگىهايى وجود دارد : تورات شكافته شدن دريا را از بادى شرقى مىداند كه وزيدن گرفت و آب‌ها را برداشت و خشكى نمودار شد و بنى اسرائيل از آن گذر كردند . « 2 » گويا بر پايهء همين سخن تورات است كه « رابينسون » گفته است : بادى شمالى شرقى در آن بخش از دريا به اندازه‌اى وزيد كه براى دور كردن آب از بخش‌هايى از آن بسنده بود ، اگرچه به درستى نمىدانيم كه اين پيش آمد در كجا و كدامين بخش دريا بوده است . « 3 » برخى نيز بر اين‌اند كه بلندى آب در درياچهء « منزله » و « برلس » ، امروزه نيز تا اندازه بسيار به وزش بادها وابسته است و ديده مىشود كه راه ميان « بلطيم » و برج « برلس » آن گاه كه باد از سوى غرب مىوزد ، پوشيده از آب است ، اما آن‌گاه كه باد از شرق مىوزد ، بيرون از آب ، و خشك است ، به گونه‌اى كه مىتوان با اتوميل از آن گذر كرد . « 4 » و در چكامه‌اى كه به يادگار اين رهايى سروده شده - و به گزارش تورات ، موسى و يارانش پس از رهايى با آن خدا را سپاس گفتند و جشن گرفتند - نويسندهء سفر خروج با خيال‌پردازى شاعرانه چنين سروده است : « و به نفخهء بينى تو بادها فراهم گرديد و موج‌ها مثل توده بايستاد و لجّه‌ها در ميان دريا منجمد گرديد » « 5 » ، اين سرود در ترجمه‌هاى منثور تورات كه

--> ( 1 ) . « وَ أَزْلَفْنا ثَمَّ الْآخَرِينَ * وَ أَنْجَيْنا مُوسى وَ مَنْ مَعَهُ أَجْمَعِينَ * ثُمَّ أَغْرَقْنَا الْآخَرِينَ » ( سورهء شعراء آيات 64 - 66 ) . نيز بنگريد به : تاريخ طبرى ، 1 / 415 ؛ البداية و النهاية ، 1 / 273 . ( 2 ) . سفر خروج ، 14 : 21 - 31 . ( 3 ) . قاموس الكتاب المقدس ، 1 / 164 . ( 4 ) . سليم حسن ، همان ، 135 . ( 5 ) . سفر خروج ، 15 : 8 .